s
پالایش و توانمند سازی ذهن , جسم و احساسات - جسم - ذهن - هیجان - ذهن آگاهی - پاکسازی - توانمند سازی - دکتر محمد عیوضی - نرگس عیوضی - Mind, Body, Emotional, Purification - M.B.E.P - MBEP
۲۹ آبان ۱۳۹۷
صفحه اصلي درباره ما خدمات اخبار مقالات تماس با ما
جستجو

خانواده و تاثیر آن در رفتار و شخصیت کودک-5



(بخش پنجم)
تک فرزندی
مشاهده و تجربه از دیر باز نشان داده است که می توان دو تیپ شخصیتی متفاوت را در کودکانی که یگانه فرزند خانواده هستند مشخص ساخت:
1- تیپ بی ادب، از خود راضی، خودپسند و نامحبوب.
2- تیپ حساس و گوشه گیر که از تـماس های اجتــماعی گریزان هستند و پیوسته به دامــان والدین پناه می برند.
بر اساس پژوهش های انجام شده پیشین، روان شناسان بر این باور بودند که بدون شک کودکانی که یگانه فرزند خانواده هستند از کودکان دارای خواهر و برادر، ضعیف تر و ناتوان تر هستند. بر اساس این باور یگانه فرزند بودن یک نقص به شمار می آید و از چنین کودکانی نمی توان مانند دیگر کودکان انتظار موفقیت و پیروزی در زندگی داشت. پژوهش های نوین تا حدودی این باور پیشین را متعادل کرده است، شکی نیست که کودک شیوه سازگاری با دیگران و ایجاد رابطه صمیمانه با گروه های اجتماعی را در محیط خانواده و به خصوص در کنش متقابل با خواهران و برادران بهتر از هر موقعیت دیگر فرا می گیرد و کودکی که یگانه فرزند خانواده است به دلیل محدودیت از این امکان در فراگیری سازگاری اجتماعی با دشواری رو به رو خواهد بود. کودک یگانه فرزند خانواده چنانچه پیش از ورود به مدرسه از موقعیت مناسب برای فراگیری سازگاری اجتماعی برخوردار نشده باشد به هنگام ورود به مدرسه با کودکانی برخورد خواهد داشت که از نظر عادت ها و خصوصیات رفتاری و اخلاقی بسیار با او متفاوت هستند و این خود برای وی مشکل ساز است اما بیشتر این گونه کودکان در طی سال های دبستان سازگاری مطلوب اجتماعی را فرا گرفته به حدی از محبوبیت نزد همسالان دست می یابند.
در این زمینه روستا نشینی یا شهرنشینی تاثیر بسیار مهمی داردکودکان روستانشینی که یگانه فرزند خانواده هستند از نظر تماس با کودکان دیگر حتی پس از ورود به مدرسه محدودیت بیشتری از این گونه کودکان شهرنشین دارند به همین دلیل زیان های ناشی از یگانه فرزند بودن یعنی ناسازگاری های اجتماعی در کودکان روستانشین آشکارتر از کودکان شهرنشین است.


خانواده متزلزل
تزلزل یا از هم گسیختگی خانواده در رشد بچه و رفتار او تاثیر می کند این تزلزل ممکن است در اثر مرگ پدر و مادر یا جدایی و طلاق صورت گیرد. نکته مهمی که باید در نظر گرفت این است که جدایی مادر و پدر یا مرگ آن ها در چه موقع صورت می گیرد. وضع کودک سه ساله ای که پــدر یا مــادر خود را از دست می دهد با فرد پانزده ساله که دچار همین سرنوشت می گردد فرق می کند.
اگر کودکی مادر خود را از دست دهد و فردی که به جای مادر نسبت به او ابراز محبت کند در میان اعضا خانواده باشد در این صورت کودک ناراحت نمی شود. واقعه مرگ ممکن است ابتدا بچه را ناراحت نسازد زیرا او متوجه از دست دادن مادر و پدر نمی شود و در مراسم تدفین نیز شرکت می کند اما به تدریج متـوجه می شود که یکی از اعضا خانواده را که دایماً مراقب او بوده است و نسبت به او ابراز محبت می کرده از دست داده است توجه به این امر سبب ناراحتی و اضطراب وی می شود.
در دوره بــلوغ افراد وقتی والــدین خود را از دست می دهند زیاد ناراحت می شوند و گاهی این ناراحتی سبب بروز عکس العمل شدید از طرف آن ها می شود. فرد بالغ ممکن است در اثر پیش آمد مرگ پدر یا مادر احساس تحقیر کند و خود را عامل این واقعه بداند در این صورت دچار اضطراب شدید می شود و برای تنبیه خود از مصاحبت با دیگران خودداری می کند و دایماً غمگین است. در موارد خاصی بچه ممکن است نقش پدر و مادری را که از دست داده است به عهده بگیرد و هدف او را دنبال کند در این گونه موارد بچه با مشکلات خاصی رو به رو می شود. گاهی از دست رفتن پدر سبب علاقه شدید مادر به فرزند خود می شود و می خواهد بیشتر وقت خود را با او بگذراند در این صورت بچه نمی تواند به طور عادی با افراد هم سن خود به سر برد و به بــازی و تفریح مشغول گــردد. گاهی از دست رفتن یکـی از والدین کار دیگری را مشکل می سازد مثلاً اگر پدر از بین رود مادر باید با پیدا کردن شغلی زندگی خانواده را تامین کند بنابراین فرصت کافی برای رسیدگی به وضع بچه ها ندارد و نمی تواند مانند گذشته نسبت به آن ها ابراز محبت نماید و بچه از این لحاظ ناراحت می شود. محرومیت از محبت پدر و مادر ممکن است به واسطه مسافرت های طولانی آن ها باشد.
طلاق و جدایی نیز چنان چه گفته شد سبب تزلزل خانواده می شود. دعوا و مشاجره والدین اعتبار آن ها را در میان بچه ها کم می کند وقتی کشمکش خانوادگی سبب جدایی پدر و مادر از یکدیگر می شود بچه حس اعتماد و وفاداری به خانواده را از دست می دهد. در کشمکش های خانوادگی یکی از والدین ممکن است فرزند را آلت اجرای مقاصد خویش قرار دهد و او را بر علیه دیگری تحریک کند. گاهی دعوای خانوادگی معلول رفتار بچه ها است در این گونه موارد بچه احساس تقصیر می کند. جدایی پدر و مادر از یکدیگر برنامه کار و زندگی بچـه را مختل می سازد. پــدر و مــادر عاقل پس از جدایی متوجه وضع بچه می شوند و اقداماتی به عمل می آورند تا این جریان اثر بد روی بچه نگذارد. در بعضی از موارد جدایی پدر و مادر از هم سبب می شود که بچه با پدر بزرگ یا مادربزرگ خود زندگی کند. در این گونه موارد اختلاف میان طرز فکر، تمایلات، میزان های اخـلاقی بچه ها با پدربزرگ یا مادربزرگ اشکالات خاصی به وجــود می آورد. بچه به سختی می تواند رفتار خود را با انتظارات بزرگسالان موافق سازد در نتیجه دچار اضطراب و نگرانی می شود.
گزاردن بچه ها در پرورش گاه ها یا سایر موسسات اجتماعی غالباً به نفع بچه ها نیست. در این گونه موسسات احتیاجات اساسی روانی بچه تامین نمی شود کسی نیست که به حرف بچه گوش کند یا او را مورد نوازش قرار دهد بنابراین باید دایماً در حال اضطراب به سر برد.
ازدواج مجدد پدر یا مادر در وضع بچه تاثیر می کند. گاهی زن پدر و شوهر مادر از به سر بردن با بچه ناراضی هستند و نسبت به او بی مهری می کنند. در موارد خاصی بچه حاضر نیست آن ها را به عنوان جانشین پدر یا مادر خود بپذیرد و غالباً با بی اعتنایی و طغیان و خراب کاری عکس العمل نشان می دهد. پیدایش بچه جدید در این خانواده ها مشکلات دیگری برای بچه ها به وجود می آورد. رقابت، حسادت، دشمنی و خصومت میان بچه ها جریان پیدا می کند.
بچه هایی که به عنوان فرزند در خـانواده پذیرفته می شوند وضع خاصی دارند غالباً زن و شوهر به نظر فرزندی به آن ها نگاه نمی کنند رفتار ایشان نسبت به این گونه بچه ها غیرطبیعی و تداوم با بی مهری است. بچه خود را در میان آن ها بیگانه حس می کند و بالاخره ممکن است متوجه شود که زن و شوهر والدین حقیقی او نیستند.
معمولاً بچه هایی که در خانواده های متزلزل و از هم گسیخته پرورش می یابند از لحاظ عاطفی ناراحت هستند این گونه بچه ها به آسانی نمی توانند خود را به موقعیت های تازه سازش دهند. در ارتباط با دیگران نیز با مشکلاتی رو به رو می شوند در بعضـی موارد دیـده شده که ایـن دسته از بچه ها در کار تحصیلی نیز موقعیت شایانی کسب نمی کنند. ارتباط معلم با خانواده و آشنایی او از وضع خانوادگی و محیط تربیت بچه در فهم رفتار بچه موثر است معلم وقتی فهمید که بچه ای در خانواده متزلزل پرورش یافته است تا حدی می تواند مشکلات عاطفی و اجتماعی او را دریابد و علت عقب افتادن او را در کار تحصیل توجیه کند. گاهی معلم می تواند جانشین والدین شود و خود را مورد اعتماد و اطمینان شاگـرد قرار دهد در این صورت شاگـرد بسیاری از مشکلات خــود را با معلم در میـــان می گذارد و معلم می تواند در سازگاری اجتماعی و در زمینه عاطفی به بچه به طور موثر کمک کند.

منابع:
1- روان شناسی تربیتی- دکتر علی شریعتمداری
2- روان شناسی پرورشی- دکتر علی اکبر سیف
3- رشد شخصیت کودک- پاول هنری ماسن و دیگران- ترجمه مهشید یاسایی
4- روان شناسی رشد(مفاهیم بنیادی در روان شناسی کودک)- دکتــر حسن احــدی و دکتــر شکوه السادات بنی جمالی

گردآورنده:نازنین مسعودی



( 2094 بازديد از این مقاله )

تعداد بازديدكنندگان: 828319

تعداد اخبار: 54
تعداد مقالات: 26


عضویت در خبرنامه:
RSS خبرخوان

مطالب خواندنی
معرفی محصولات فرهنگی
آموزش آشپزی گیاهی
فرم آیورودا



Powered by: Erana تمامي حقوق اين سايت متعلق به موسسه نواي طلوع مهر مي باشد
صفحه اصلي| بازخورد | لينك به ما